.png)
Η Μεγάλη Απεργία
21 Αυγούστου 1916 & οι αγώνες των μεταλλωρύχων
Η Μεγάλη Απεργία της Σερίφου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της ιστορίας του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα, αναδεικνύοντας τις σκληρές και απάνθρωπες συνθήκες εργασίας στα μεταλλεία. Με την οργανωμένη συλλογική διεκδίκηση οι μεταλλωρύχοι αγωνίστηκαν για την αξιοπρέπεια και την προάσπιση των δικαιωμάτων τους.
Η βιωματική ιστορία της Μεγάλης Απεργίας ξεδιπλώνεται μέσα από διηγήσεις απεργών, δημοσιεύματα εφημερίδων της εποχής, σπάνια πρωτότυπα έγγραφα και ντοκουμέντα καθώς και ιδιαίτερες φωτογραφίες.
Η ενότητα αυτή, φωτίζει τα γεγονότα, τα πρόσωπα και τη μνήμη μιας απεργίας που άφησε βαθύ αποτύπωμα στην κοινωνική και ιστορική ταυτότητα της Σερίφου.
Μεταλλωρύχοι (Αρχείο Εθνικού Ιστορικού Μουσείου)
Σημαίες
Οι σωζόμενες σημαίες των σωματείων μεταλλωρύχων αποτυπώνουν την ιστορία της οργάνωσης και των διεκδικήσεων των εργατών της Σερίφου.
Η σημαία του Σωματείου Εργατών Μεταλλευτών Σερίφου που ιδρύθηκε στις 24.7.1916, σύμφωνα με το Καταστατικό του Σωματείου. (Συλλογή ΑΣΓ).
Η σημαία του Νέου Σωματείου Εργατών Μεταλλευτών και Λατόμων Σερίφου, 1937. Το Καταστατικό του νέου σωματείου εγκρίθηκε στις 29.9.1937.
Μαρτυρία
Διήγηση / μαρτυρία του Πέτρου Λιβάνιου για τα γεγονότα της Μεγάλης Απεργίας στις 21 Αυγούστου 1916, και του ρόλου που διαδραμάτισε ο πατέρας του Παπαγιάννης Ρώτας.
Πηγή: Κυκλαδικά Θέματα, Τεύχος 2ον, Μάης - Ιούνης 1984. (Συλλογή ΑΣΓ)
Δημοσίευμα της εφημερίδας ΦΩΣ της Κυριακής ,11.9.1916. (Συλλογή ΑΣΓ)
Ο Κωνσταντίνος Σπέρας (1893–1943) γεννήθηκε στη Σέριφο και υπήρξε σημαντική μορφή του εργατικού και συνδικαλιστικού κινήματος στην Ελλάδα. Ήταν συνδικαλιστής, πολιτικός και ιδρυτικό στέλεχος του ΣΕΚΕ και της ΓΣΕΕ.
Το 1907 μετέβη στην Αλεξάνδρεια, όπου φοίτησε στο Λεόντειο Λύκειο. Αργότερα εγκαταστάθηκε στο Κάιρο και εργάστηκε ως καπνεργάτης, ερχόμενος σε επαφή με τις ιδέες του αναρχοσυνδικαλισμού και του επαναστατικού συνδικαλισμού.
Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, συμμετείχε στη δημιουργία του Εργατικού Κέντρου Αθήνας και του Σοσιαλιστικού Κέντρου Αθήνας. Το 1914 έλαβε μέρος στην απεργία των καπνεργατών στην Καβάλα, γεγονός που οδήγησε στη φυλάκισή του στην Τρίπολη.
Το 1916 επέστρεψε στη Σέριφο, όπου πρωτοστάτησε στην οργάνωση της μεγάλης απεργίας και στη δημιουργία του Σωματείου Εργατών Μεταλλευτών Σερίφου, του οποίου υπήρξε ο πρώτος πρόεδρος.
Έγγραψε το ντοκουμέντο «Η Απεργία της Σερίφου», όπου αφηγείται τα αιματηρά γεγονότα της 21ης Αυγούστου 1916.
(Πηγή: goodreads.com)
Η Συμφωνία
Το πρωτότυπο κείμενο της συμφωνίας μεταξύ της Εταιρείας και των εργατών (25.11.1917). Υποβλήθηκε στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας. Στην τελευταία σελίδα υπογράφουν ιδιοχείρως «Οι πληρεξούσιοι αντιπρόσωποι των εργατών» Κ. Σπέρας, Α. Μητροφάνης, Ε. Προκάκης. (Συλλογή ΑΣΓ).
Ειδοποίησις!
Πρωτότυπο έγγραφο ειδοποίησης της Διοίκησης των Μεταλλείων προς τους μεταλλωρύχους για πρόσληψη στην εργασία τους μετά τη Μεγάλη Απεργία, 25.8.1916. Αναφέρεται στους όρους που μεταβλήθηκαν δηλ. την οκτάωρη εργασία στις υπόγειες στοές και δεκάωρη στις εργασίες επιφάνειας. (Συλλογή ΑΣΓ).
Αποδείξεις εισφοράς του Ιωάννη Χαλίδα στο Σωματείο κατά τα έτη 1916, 1917,1919. (Οικογενειακό αρχείο του Αλέξανδρου Λιβάνιου)
Γεώργιος Θ. Λιβάνιος: Μεταλλωρύχος εργάτης με συνδικαλιστική δράση στο ιστορικό Σωματείο Εργατών Μεταλλευτών Σερίφου. Ανέλαβε τις θέσεις του Ταμεία, Γραμματέα, Αντιπροέδρου και Προέδρου. Ήταν ο τελευταίος Πρόεδρος των εν ενεργεία μεταλλωρύχων.
Φωτογραφία από επετειακή εκδήλωση για τη Μεγάλη Απεργία (δεκαετία 1990).
(Αρχείο ΘΓΛ).
Η Μεγάλη Απεργία πάλι στο Προσκήνιο
Το περιοδικό "αντί", το 1979, με εκτεταμένο και εμπεριστατωμένο αφιέρωμα στα Μεταλλεία Σερίφου, επαναφέρει στο προσκήνιο τη Μεγάλη Απεργία του 1916 και τους αγώνες των Μεταλλωρύχων της Σερίφου. Το υλικό επεξεργάσθηκε η Κούλα Παπαδοπούλου που εργάσθηκε σαν συμβολαιογράφος στη Σέριφο κατά την περίοδο αυτή. Αφηγητής ήταν ο Πέτρος Λιβάνιος που επί πολλά χρόνια υπήρξε πρόεδρος του σωματείου.
Πηγή: Κ. Παπαδοπούλου, Π. Λιβάνιος, Τα μεταλλεία στη Σέριφο και οι συνδικαλιστικοί αγώνες των μεταλλωρύχων. Περιοδικό "αντί" τχ. 129 (7.7.1979) 28-34. (Συλλογή ΑΣΓ).
Η Τελευταία Απεργία, 1963
Η φωτογραφία της τελευταίας απεργίας του Σωματείου Εργατών, Μεταλλευτών και Λατόμων Σερίφου, Ιούλιος 1963. (Συλλογή ΑΣΓ).
Επίσης Α. Μέρου, "Σέριφος 1863-1963, ΤΑ ΜΕΤΑΛΛΕΙΑ, Ο ΤΟΠΟΣ, ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ, Σύνδεσμος Σεριφίων, Αθήνα 2025". Παρόμοια φωτογραφία περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του ΑΝΤΙ στο τεύχος 129, 7.7.1979, με τον τίτλο: "Η σιωπηρή ειρηνική πορεία προς τους τόπους δουλειάς τον Ιούλη του 1963 όταν έκλεισαν τα μεταλλεία - με επικεφαλής σημαιοφόρο."
